اثبات حشر اجساد نافع است نظير ملكاتى كه لا ينقطع در انسان باعتبار افعال أعم از زشت و زيبا در بطون نفس كامن مىشود و صحيفهء وجود كتابى مفصل و مبسوط ميگردد بعد از خلع بدن و جمعيت حواسّ نفس ، صحيفهء وجود خود را شهود مينمايد در حالتي كه آيهء شريفه : « لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها » را به چشم دل شهود نموده و به عين قلب تصديق مىكند . ملا صدرا در ضمن بيان اقسام تناسخ يك قسم از تناسخ را كه نسخ و مسخ ملكوتى باشد كه از تجسم اعمال و تكرّر افعال حاصل مىشود جائز بلكه واقع ميداند ادله‌يى را كه بر وجود تناسخ ذكر كرده‌اند ابطال مينمايد و از براي نفوس انسانيّه باعتبار اطوار وجودي مراتبى از بهشت و جهنم اثبات مىكند . « و هذا شديد الغموض دركه دقيق المسلك غوره » . اين موضع از شواهد منحصر است بر ذكر دلائل بر معاد نفوس و ارواح در مقام قيام قيامت و مقام رجوع حقايق بأصل وجود . مباحث اين كتاب تلخيص مطالب أسفار و مبدء و معاد و مفاتيح است . ملّا صدرا در اين شاهد در ضمن چند اشراق مبانى را كه عود ارواح و حقيقت سعادت و شقاوت عقلي و تعذيب اشقياء و نيل به مراتب سعادت نسبت بسعداء بر آن مبانى توقّف دارند تقرير نموده است . مثل : بيان حقيقت عقل بالفعل و تقرير اين معنى كه نفس بعد از طى مراتب كثرات بمقام وحدت و جمعيت ميرسد و جميع حقايق را بعد از طى مقام كثرت در خود شهود مىكند . در « اشراق ثاني » كيفيت اتحاد صورت معقوله را با نفس بيان كرده است بلكه بعقيدهء أو و بر طبق براهين ، هرصورت ادراكيه‌يى با مدرك خود متحد است . در